Vì sao các triệu chứng hậu Covid-19 lại kéo dài?

0
8
Sau khi có kết quả âm tính, nhiều bệnh nhân vẫn còn mệt mỏi, đau nhức, khó ngủ, khó thở… Dưới đây là cách chữa trị các triệu chứng hậu Covid bằng dinh dưỡng, trị liệu thể dục và tinh thần.

Tại sao lại xuất hiện các triệu chứng hậu Covid-19

Covid-19 ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể nên có thể dẫn đến nhiều triệu chứng. Virus SARS-CoV-2 tấn công vào nhiều loại tế bào trong cơ thể, nhất là các tế bào màng trong của mạch máu (Endothelial cell) và các cơ quan hô hấp, kích hoạt hệ miễn dịch, gây ra các tổn thương do hệ miễn dịch gây ra. Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra Covid-19 liên quan đến mạch máu. Vì mạch máu có ở tất cả mọi nơi trong cơ thể nên bệnh Covid-19 có thể gây tổn thương ở tất cả các cơ quan.

Khi tổn thương mạch máu và viêm sưng tế bào phổi, bệnh nhân bị viêm phổi. Khi tổn thương mạch máu khớp gối, bệnh nhân bị đau khớp. Khi tổn thương các mạch máu li ti vùng não, bệnh nhân có thể mất trí nhớ hay chậm suy nghĩ. Thậm chí, bệnh nhân cũng có thể bị rối loạn cương dương (ED) khi mạch máu vùng sinh dục bị tổn thương.

Vì sao các triệu chứng hậu Covid-19 lại kéo dài?
Bệnh nhân Covid-19 điều trị tại bệnh viện

Khi các tổn thương liên quan đến mạch máu xuất hiện, quá trình hồi phục mất nhiều thời gian, thậm chí không có thể lành như ban đầu khi chưa mắc bệnh Covid-19. Ví dụ như viêm phổi lâu dài có thể dẫn đến xơ hóa phổi trong khi viêm xương khớp đau nhức lâu dài do Covid-19 dẫn đến viêm thoái hóa nhanh hơn. Bệnh nhân sau khi phục hồi Covid-19 vẫn còn có thể bị xơ phổi mạn tính.

Vì vậy, mục tiêu chữa trị Covid-19 là nhằm vào việc chữa các triệu chứng càng sớm càng tốt để giảm các tổn thương, ngăn ngừa các tổn thương lâu dài

Ngoài ra, các trị liệu Covid-19 nặng khi nhập viện cũng có thể dẫn đến bệnh hậu Covid-19. Khi bệnh nhân nhập viện, có thể phải dùng máy thở, thuốc kháng virus, thuốc ức chế hệ miễn dịch hay dùng thuốc trụ sinh do nhiễm trùng chéo, đều có thể dẫn đến các tổn thương khác. Bệnh nhân nằm viện một vài ngày đã có thể làm cơ bắp yếu đi.

Nằm giường bệnh vài tuần có thể làm teo cơ. Nhất là bệnh nhân thở máy càng làm hệ cơ xương yếu đi, khả năng đi lại yếu hẳn sau khi phục hồi Covid-19. Các thuốc kháng virus hay ức chế có thể gây tác dụng phụ lên gan hay thận. Thuốc Steroid có thể làm nặng thêm các bệnh nền như tiểu đường hay cao huyết áp.

Hội chứng sau khi nằm khoa ICU (Post ICU syndrome) gồm các triệu chứng mạn tính sau khi phục hồi từ khoa hồi sức cấp cứu. Khoảng 1/3 bệnh nhân vào ICU sẽ thở máy và các di chứng sau khi cai thở máy như khó thở, ho, đổi giọng, có thể kéo dài nhiều tháng sau khi bệnh nhân ra khỏi ICU. Các triệu chứng khác như chậm suy nghĩ, khó tập trung, không nhớ… có thể kèm thêm sau khi xuất viện.

Trị liệu tâm lý sau khi hồi phục Covid-19

Nhiều bệnh nhân cảm giác lo lắng, trầm cảm, hay cô đơn sau khi phục hồi Covid-19. Nỗi sợ hãi vì bệnh, đau thương, mất mát vì người thân trong đại dịch và lo lắng về tương lai bất định phía trước làm nhiều bệnh nhân càng thêm stress, dẫn đến mất ngủ, sụt cân, hay hoảng sợ.

Các thuốc chữa trị tâm lý và tâm thần sau khi Covid-19 nên dùng vừa phải, tránh để bệnh nhân trở nên nghiện thuốc. Ví dụ như thuốc ngủ Ambien hay Benzodiazepine, nhiều bệnh nhân sau khi hồi phục từ Covid-19 không ngủ được, dùng các thuốc ngủ thường vẫn không hết, cuối cùng phải dùng thuốc ngủ nặng có thể gây nghiện. Trị lý tâm lý bao gồm trị liệu giao tiếp, tư vấn, giải thích cho bệnh nhân hiểu rõ về các triệu chứng Covid-19, các biện pháp hồi phục triệu chứng để giảm bớt lo âu

Năm 2022, chúng ta có nhiều trị liệu hiệu quả, gồm vắc xin, thuốc uống, phác đồ chữa trị và cách chăm sóc. Chúng ta cũng quen dần với các ảnh hưởng của virus đến cuộc sống. Các bạn hạn chế thời gian dùng điện thoại, mạng xã hội và nên tập trung thời gian vào cuộc sống của mình, tập thể dục, dành thời gian thực sự cho cơ thể.

Một số người tuy không mắc Covid-19, nhưng có người thân mắc hay tử vong vì Covid-19 cũng có thể bị trầm cảm, ảnh hưởng đến tâm lý. Bạn nên nói chuyện với bác sĩ để được tư vấn và hiểu thêm về Covid-19.

Trị triệu chứng khó thở, ho… sau Covid-19

Việc này cần tiến hành càng sớm càng tốt và tiếp tục chữa trị kiên nhẫn, lâu dài triệu chứng sau khi hết Covid-19.

– Trị khó thở: Bạn nên bắt đầu bằng các bài tập đơn giản như hít thở sâu khi ngồi tại chỗ, thở ra chậm, và dần dần tăng khi đi bộ. Quý vị có thể tập thở khi ngồi, nằm, khi tập đi bộ, kết hợp dùng máy thổi Spirometry, tập thở khi đi bơi, hay tập hát lấy hơi sâu. Các bài tập thiền (meditation) cũng giúp bệnh nhân thở chậm và thở sâu, giúp phổi hoạt động hiệu quả hơn.

– Trị ho mãn tính: Nhiều bệnh nhân tổn thương phổi do Covid-19 bi ho lâu hay ho có đờm sau khi phục hồi bệnh. Bác sĩ có thể cho bạn dùng thuốc ho như Benzonatate, thuốc xịt ProAir, thuốc chống đàm Mucinex, hay các thuốc khác để làm tăng đường thở. Bạn nên kết hợp tập thở và thuốc ho để trị dứt ho mạn tính.

– Trị tim đập nhanh: Nhiều bệnh nhân bị tim đập nhanh, đập loạn nhịp, mất nhịp sau khi phục  hồi Covid-19. Bác sĩ sẽ thăm khám, kiểm tra siêu âm tim, xem EKG và có thể kê thuốc làm giảm nhịp tim. Bạn nhớ tập thể dục từ từ để cải thiện nhịp tim.

– Trị mệt mỏi và yếu sức: Tập thể dục từ từ để tăng sức bền và sức mạnh của cơ bắp chân tay, đặc biệt dành cho các bệnh nhân trở về từ bệnh viện hay khoa ICU. Các bài tập tạ nhẹ kết hợp với tập thở có thể giúp cải thiện sự mệt mỏi. Nếu mệt mỏi dai dẳng, bạn nên gặp bác sĩ chuyên khoa tim hay phổi để tìm ra lý do vì sao vẫn còn mệt mỏi.

– Trị đau nhức khớp: Dùng thuốc không kê toa như Ibuprofen/Aleve (nếu không bị đau bao tử/thận) hay Acetaminophen để chữa các bệnh đau nhức. Sau đó tập vật lý trị liệu để chữa cho khớp bị đau. Phục hồi đau khớp do Covid-19 có thể lâu hơn với người lớn tuổi nên bạn nhớ kiên nhẫn tập

– Trị mất trí nhớ, giảm tập trung, mau quên: Đọc sách, chơi các trò chơi kích thích trí nhớ như đánh cờ, học thêm các môn khác như nấu ăn, làm bánh. Giữ cho não bộ hoạt động trở lại bằng các kích thích phản xạ lành mạnh.

– Trị rụng tóc sau Covid-19: Phần lớn tóc rụng sau khi Covid-19 là do chúng ta bị lo lắng và stress. Vì vậy, đa số người bệnh sẽ mọc lại tóc trong vài tuần hay vài tháng sau khi hết bệnh, có thể dùng các thuốc kết hợp như Rogaine để xịt kích thích tóc mọc. 

– Trị da nổi mẩn sau Covid-19: Thường là các bệnh viêm da cơ địa, nổi mề đay hay dị ứng. Bác sĩ sẽ cho bạn kem xức và phần lớn sẽ khỏi.

Chế độ dinh dưỡng để hồi phục sau khi khỏi Covid-19

Bạn cần có chế độ dinh dưỡng đầy đủ để phục hồi tốt nhất sau Covid-19. Người bệnh cần nhất là nước, chất xơ, protein/tinh bột và vitamin để phục hồi tối đa các mô bị tổn thương. Chế độ ăn uống bắt đầu bằng nhiều bữa ăn nhỏ, có đủ rau xanh, trái cây, protein/tinh bột. Bạn cũng nhớ uống nước đầy đủ, có thể dùng nước lọc kết kết hợp nước trái cây để có đủ vitamin.

Lưu ý, chế độ ăn uống đầy đủ cân bằng với rau củ quả, trái cây tươi, thịt ít chế biến, bạn không cần phải uống thêm vitamin hay thuốc bổ. Hạn chế ăn đường, không uống rượu, hút thuốc hay không nên nhiều uống cà phê, trà vì có thể gây khó ngủ.

Các bệnh tim, bệnh phổi hay bệnh đau khớp có thể khiến bạn có những triệu chứng tương tự như sau khi mắc Covid-19. Vì vậy, người bệnh cần gặp bác sĩ để theo dõi các triệu chứng này, xem có phải mình mệt vì Covid-19 hay vì các bệnh khác. Các bệnh mạn tính như tiểu đường, cao huyết áp, hay đau nhức khớp cũng có thể khiến bạn có triệu chứng hậu Covid 19. Người bệnh cần kiểm tra lượng đường, các chỉ số khác để biết rằng các bệnh mạn tính đã được kiểm soát tốt.

Như vậy, phục hồi sau Covid-19 có thể có nhiều triệu chứng khác nhau và các triệu chứng này có thể kéo dài một thời gian sau phục hồi. Bạn cần chữa các triệu chứng hậu Covid-19 ngay khi hồi phục. Tập thể dục và tập trị liệu thường xuyên, kết hợp trị liệu tâm lý, ăn uống đầy đủ chất sẽ giúp cơ thể hồi phục nhanh sau Covid-19

Bác sĩ Wynn Huỳnh Trần (Phó giáo sư Y khoa tại Đại học Y khoa Northstate California, Mỹ)

Theo PV (VietNamNet)

LEAVE A REPLY